شيوه هاي برقراري ارتباط صحيح با کودکان

ارتباط، فرآيندي کاملاً پيچيده است که طي آن کودک اطلاعات بسياري را از شما دريافت مي کند و چيزهاي زيادي مي آموزد، بنابراين يکي از پايه هاي صميميت و برقراري ارتباط، انتقال درست اطلاعات است و شما بايد قادر باشيد در کوتاه ترين زمان و با بهترين و مؤثرترين شيوه هاي ممکن، اطلاعات مورد نياز را به کودک انتقال دهيد.

● نحوه انتقال اطلاعات مي تواند به صورت هاي زير باشد:

▪ کلماتي که هنگام صحبت کردن به کار مي بريد.
▪ لحن و طنين صدايي که استفاده مي کنيد، بلند، آهسته، خشن يا زمزمه وار
▪ حرکات و اشاره هاي دست
▪ حالتهاي مختلف صورت
▪ نحوه ايستادن
اکثر ارتباطات ما از طريق کلامي و زباني صورت مي گيرد، اين در حالي است که براساس تحقيقات انجام شده، مهارتهاي کلامي تنها حدود ۱۰ درصد انتقال اطلاعات را به عهده دارند، يعني اگر هنگام برقراري ارتباط فقط به صحبت کردن بپردازيم و از زبان براي انتقال احساسات و اطلاعات کمک بگيريم، ارتباط ما ارتباطي کاملاً ضعيف خواهد بود، زيرا حدود ۳۰ درصد اطلاعات از طريق مهارت هاي فرازباني مانند لحن و طنين صدا و آهنگ کلام و حدود ۶۰ درصد آن از طريق مهارت هاي غيرکلامي مانند حالت نگاه، حرکات چشم و اشاره دست و صورت منتقل مي شود که بيشترين درصد را به خود اختصاص مي دهد و مؤثرتر است.
بنابراين، کودک نياز دارد ببيند، گوش کند و نسبت به اطلاعاتي که دريافت مي کند واکنش نشان دهد و به منظور ايجاد ارتباط با طرف مقابل تشخيص دهد کي و چگونه اين مهارتها را به کار برد.

مهارت های لازم برای ایجاد ارتباط خوب با کودک :

● زبان بدن

همان طور که گفته شد در امر ارتباط، مهارت هاي کلامي درصد کمتري از عمل انتقال را نسبت به ساير مهارت ها به خود اختصاص مي دهند، بنابراين با توجه به ميزان تأثير حرکات و حالت هاي مختلف صورت و استفاده از زبان بدن در ايجاد ارتباط بسيار مهم است.
لحظه اي جلوي آيينه بايستيد و خود را در آن نگاه کنيد. چه قيافه اي به خود مي گيريد؟ اخم آلود، گرفته، خندان يا خسته و ناراحت؟ هنگامي که با چهره اي خندان و رفتاري ملايم به کودک خود نزديک مي شويد او با اشتياق بيشتري پذيراي پيامهاي شما خواهد بود.
کمي به طرز برخورد و حالت هاي بدني خود بينديشيد آيا هنگام صحبت با او با حالت ايستاده و سلطه جويانه بالاي سرش مي ايستيد و با او سخن مي گوييد يا اينکه خم شده و با وي در يک سطح قرار مي گيريد و سپس صحبت خود را آغاز مي کنيد؟
براي درک بهتر اين مطلب موقعيتي را در نظر بگيريد که با يکي از دوستان خود در حال صحبت هستيد و اين در حالي است که او ايستاده و شما دوزانو روي زمين نشسته ايد. بي ترديد از گوش کردن يا صحبت کردن با فردي که حالت برتري نسبت به شما دارد احساس ناراحتي کرده و آن طور که بايد در برقراري ارتباط موفق نخواهيد بود. اين دقيقاً همان احساسي است که کودک در اين مواقع نسبت به شما دارد، پس سعي کنيد هنگام صحبت تا حد امکان خود را هم سطح و هم قد او قرار دهيد تا بهترين و مؤثرترين ارتباط را داشته باشيد.

● توجه به کودک

توجه و مراقبت کامل شماست که به کودک نشان مي دهد او را دوست داريد و به وي توجه مي کنيد. حتي زماني که او در منزل نيست و بيشتر وقت خود را در مدرسه سپري مي کند نيز به چنين توجهي نياز دارد و شما بايد در اين خصوص بيشتر تلاش کنيد تا پيام هاي محبت آميز خود را درست به او منتقل کنيد.
شيوه هاي توجه و مراقبت شما از کودک به مرور زمان و به طور نامحسوس با رسيدن به سن بلوغ و تغيير نيازهاي او، تغيير خواهد کرد، به طوري که در پنج سالگي هنوز علاقه خواهد داشت او را در آغوش گرفته و ناز و نوازشش کنيد. کودکان هنگامي که از سرشادي و لطف به آنها نگاه مي کنيد يا آنها را روي شانه هايتان مي گذاريد و موهايشان را ماساژ مي دهيد، غرق در نشاط مي شوند. بخصوص مواقعي که علايم تأييد و تصديق را درباره رفتارشان از سوي شما دريافت مي کنند.
نحوه ی خداحافظي هنگام رفتن به مدرسه نيز تأثير خاص خود را دارد، به طوري که اين احساس را در کودک ايجاد مي کند هنگام نبودن او در خانه نيز به يادش هستيد و به او فکر مي کنيد اين موضوع برايش بسيار خوشايند است.
آنها وقتي مي خواهند توجه شما را به خود جلب کنند اغلب از اين جمله استفاده مي کنند«مامان، بابا منو ببين» يا به روشي زيرکانه تر با نشان دادن نقاشي ها و کتاب هايشان از شما مي خواهند به آنها توجه کنيد.
اينکه آنها از شما توجه و مراقبت مي خواهند ادعاي زيادي نيست، زيرا به تأييد و رضايت شما نيازمند بوده و همين توجهات شما در دوران کودکي است که ميزان اعتماد به نفس آنها را در آينده رقم مي زند، بنابراين وقتي به سوي شما مي آيند در صورت امکان دست از کار بکشيد و تمام توجه خود را به آنها معطوف کنيد.

● انتقال درست پيام ها

کاملاً از جا برخيزيد و به سوي او برويد. اگر از فاصله دور يا از اتاق ديگر وي را صدا بزنيد، ممکن است به دليل وجود سر و صدا در محيط، نتواند پيام شما را به طور کامل دريافت کند، علاوه بر اينکه بسياري از اطلاعات ديگر مانند نگاه کردن به صورت شما، که نشانگر ميزان عصبانيت، جدي يا عادي بودنتان است و حرکات و اشاره هاي مورد نياز ديگر را از دست خواهد داد.
ابتداي پيام خود را با نام او آغاز کنيد. بسياري از افراد هنگامي که نام آنها را بيشتر از ساير کلمات به کار مي بريد، بسيار خوشحال مي شوند، زيرا مي فهمند پيام مورد نظر براي آنهاست و آنان مخاطب شما هستند. اگر نامشان را در آخر پيام ببريد ممکن است متوجه نشوند شما با چه کسي کار داريد و محتواي پيام را از دست خواهند داد. بي ترديد جمله «سارا، لطفاً بيا اينجا کارت دارم» بسيار مؤثرتر از «لطفاً بيا اينجا، کارت دارم سارا» خواهد بود. پس براي اينکه به نحو مناسب پيام خود را منتقل کنيد ابتداي هر پيام، کودک را به نام صدا بزنيد.
از جملات امري مثبت استفاده کنيد. کودکان جملات مثبت را بهتر مي پذيرند تا اينکه با جملات منفي به آنها امر و نهي کنيد. به طور مثال اگر به کودک خود بگوييد چه کاري از او مي خواهيد انجام دهد، بهتر پاسخ خواهد داد تا اينکه او را از انجام آن نهي کنيد.
مثلاًً استفاده از جمله «سارا، لطفاً لباس رو سر جالباسي آويزون کن» بسيار مؤثرتر از «سارا، لباستو روي زمين نينداز» است.
به کودک فرصت پاسخ دادن دهيد. کودکان اغلب چند ثانيه نياز دارند تا بتوانند آنچه را به آنان گفته ايد در ذهن خود پردازش کنند و سپس واکنش نشان دهند، پس اين فرصت را از آنان نگيريد.
جملات ساده به کار ببريد. کودکان اغلب فقط سه مورد از يک جمله را به خاطر مي سپارند. به عنوان مثال «سارا، لطفاً لباست رو دربيار، او نو سرجالباسي آويزون کن، بعد بيا اينجا» پاسخ بسيار خوبي در پي خواهد داشت، در حالي که جمله امري «سارا، لطفاً لباستو در بيار، اونو سرجالباسي آويزون کن، تکاليفتو انجام بده، وسايلتو جمع و جور کن، بعد بيا اينجا» براي کودک بسيار طولاني و مشکل به نظر خواهد رسيد.
منظور خود را واضح بيان کنيد. در اين مورد بهتر است انتخابهايي پيش روي او بگذاريد، زيرا قدرت انتخاب به استقلال فکري کودک بسيار کمک مي کند. مثلاً بگوييد: «سارا، دوست داري براي شام خوراک لوبيا درست کنم يا ماکاروني؟»
اما اگر واقعاً مي خواهيد کاري را به او امر کنيد هرگز سؤال نکنيد، چون بعد از آن بلافاصله منتظر «نه» گفتن کودک باشيد. مثلاً اگر بگوييد «مي خواي الآن بري بخوابي؟» خواهد گفت: «نه».

● در آخر اينکه

حدود ۱۵ سال بعد را در ذهن خود مجسم کنيد. اگر آن موقع از کودکتان که حالا براي خود کسي شده، بپرسيد کدام جمله هاي شما را که در دوران کودکي به او مي گفتيد بهتر به خاطر دارد، خواهد گفت: «دوستت دارم»، «چقدر تو خوبي!» و...
پس سعي کنيد هميشه با کلام محبت آميز و رفتار ملايم با او ارتباط برقرار کنيد و به احساساتش احترام بگذاريد، زيرا پيامهاي محبت آميز و زيباي شما براي هميشه در ذهنش ماندگار خواهد بود.

ترجمه: مليحه تراب پور
منبع: روزنامه قدس