دروغگویی کودکان وراههای برخورد با آن
ریشه یابی علت دروغگویی
استفاده از واژه های «الکی»، «شوخی» و یا «دروغ» نباید در خانواده رواج داشته باشد و کودک باید بداند دروغ در هر شکلی ناپسند است. بهتر است به جای در نظر گرفتن تنبیه یا تهدید کودک تلاش کنیم به موضوع از دید کودک بنگریم تا دریابیم کودک از دروغگویی چه نفعی می برد و به دنبال چیست. سپس به او نزدیک شویم. همچنین هرگز انگ دروغگو بودن به کودک نزنیم. بهتر است به تخیلات کودک احترام بگذاریم و او را بابت حرف زدن درباره موضوعاتی مثل غول و فرشته و حیوانات عجیب و غریب سرزنش نکنیم.
گاهی والدین از دروغگویی مقابل کودک اجتناب می کنند اما در عوض پنهان کاری را به او یاد می دهند. پنهان کاری هم شکل دیگری از دروغ است و در طول زمان کودک یاد می گیرد که چه طور حرف بزند تا متهم به دروغگویی نشود. همچنین کاهش اعتماد به نفس در کودک با تمایل به دروغگویی در ارتباط است و بچه هایی که عزت نفس پایین دارند به «خودیاری کاذب» یا به عبارتی به اغراق در بیان توانایی ها و حوزه اختیارات خود روی می آورند تا آن خلاء را جبران کنند.
اگر دروغگویی تا ۷ سالگی درمان نشود همزمان با رشد کودک شاخه و برگ بیشتری پیدا می کند و درمان آن دشوارتر می شود. مثلا یک دانش آموز دبیرستانی ناخواسته دروغ نمی گوید بلکه با ظرافت و زیرکی واقعیت را طور دیگری جلوه می دهد. اغلب این دانش آموزان برای فرار از تنبیه یا دریافت پاداش دروغ می گویند. این امر حاکی از آن است که شالوده رفتار اخلاقی در دوران کودکی آن ها به درستی پی ریزی نشده است و حالا در دوران بزرگسالی برای رسیدن به اهداف خاص دروغ می گویند. در این سنین فشارهای والدین موقعیت را بدتر می کند و راهی جز دروغگویی برایشان باقی نمی ماند.
علل دروغگویی در کودکان ونحوه ی برخورد با آنان
1) شايع ترين علت دروغ گويی آن است كه دانش آموز برای فرار از تنبيه و مجازات كار اشتباهی كه انجام داده است دروغ می گويد ، اغلب دانش آموزانی كه والدين سخت گير دارند از ترس مجازات به اين ترفند متوسل می شوند .
2) ممكن است دانش آموز به دليل تنفر يا حسادت نسبت به همكلاسی خود دروغ بگويد .
3) بعضی دانش آموزان به دليل خود كم بينی و بزرگ جلوه دادن خود به دروغ گويی متوسل می شوند .
4) گاهی دروغگویی به صورت يك عادت در نوجوان ديده ميشود.
5) آمیختگی واقعیت و خیال در ذهن کودک
6) وجود فشارها و تهدید در زندگی
7) وجود الگوهای دروغگویی در زندگی کودک
8) عدم اعتماد به نفس
9) نیازهای ارتباطی
10) رهایی از رنج
1) جلب توجه
نشانه های رفتار دروغگویی دانش آموز در مدرسه:
- درمورد همه موضوع ها حتی کوچکترین جزئیات ،اغراق می کند.
- تلاش می کند تا از راه دروغ گفتن درباره خود وسایرین تصویر خود را درنظر دیگران بهبود بخشد.
- درباره ی آنچه انجام داده ونداده دروغ می گوید.
- احتمالا فرد تنهایی است.
- انتقادهای سایرین را نسبت به خود نمی پذیرد وتلاش می کند تا از راه سرهم نمودن داستان هایی معایب خود را پوشش دهد.
- ممکن است به والدین خود درباره ی معلمش وبالعکس دروغ بگوید.
- تلاش می کند که حمایت سایرین اعم از والدین ، همکلاسان ،معلمان ،مشاوران و مدیران را نسبت به دروغ های خود جلب نماید.
آثار وپیامدهای رفتار:
1- یک جو منفی درکلاس ایجاد می شود.به طوری که معلم ودانش آموزان باید مراقب رفتارهای دانش آموز باشند.
2- این دانش آموز از سوی معلم و همکلاسان خود طرد می شود.
3- هیچ کس یک دروغگو را دوست ندارد واین امر مسئله را شدیدتر می کند وباعث رنجش وافسردگی دانش آموز می شود.
۳- معلم و همکلاسان دانش آموز در مقابل او حالت دفاعی به خود می گیرند.
۴- ممکن است معلم به این نتیجه برسد که وضعیت نا امید کننده بوده و این دانش آموز تغییر ناپذیر است.
راهکارها:
یکی از بهترین راه های پیشگیری از دروغگویی در کودکان این است که او را وادار نکنیم برای دفاع از خود دروغ بگوید. بهتر است اگر نسبت به دروغگویی وی مطمئن هستیم، بدون اشاره مستقیم و استفاده از واژه دروغگویی او را متوجه کار اشتباهش کنیم. گاهی والدین خودشان انگ دروغگو بودن به کودک می زنند، والدینی که دایم گفته های کودک را انکار می کنند، به طور غیرمستقیم به او می گویند که دروغ می گوید. یا وقتی کودک ، دروغ آشکار می گوید به شدت عصبانی می شوند و او را سرزنش می کنند. بهتر است والدین خط مشی مشخصی در برابر دروغگویی کودک داشته باشند.بدون سوال پیچ کردن یا بازجویی از کودک طی چند سوال و جواب کوتاه سعی کنند واقعیت یا بخشی از آن را از زبان کودک بشنوند، موضوع را بزرگ و مهم جلوه ندهند و با قاطعیت اما واضح و شفاف درباره موضوع با کودک صحبت کنند. کودک باید طی گفت وگو احساس کند راستگویی به وی کمک می کند یا در پایان گفت وگو به این نتیجه برسد. باید آگاهانه شرایطی را برای کودک ایجاد کنیم که دروغ نگوید و اگر دروغ می گوید نه با واکنش احساسی و هیجانی بلکه به صورت منطقی به او بفهمانیم که نیازی به دروغگویی نیست.
1. به خاطر داشته باشید کسی که همواره دروغ می گوید در جست وجوی فرصتی برای موفقیت است ویک معلم آگاه می تواند به اودر رسیدن به این هدف ازراه مثبت کمک کند.
2. دروغگویی را نادیده نگیرید تجربه نشان داده است که اگر به او توجه نشود دروغ های بزرگتری خواهد گفت.
3. سعی کنید دریابید که چه فشارهایی باعث دروغگویی او می شود.
4. می توانید از تکنیک “منصرف نمودن” استفاده کنید. بدین صورت در هنگامی که احساس می کنید دانش آموز یا کودک شروع به دروغگویی کرده است به نوعی مسیر بحث را عوض نمایید.برای مثال با قطع کردن حرف او بگویید”ممکنه این کتاب را برایم بیاورید.”
5. از تکنیک تکرار نیزمی توانید استفاده کنید.بدین صورت که از دانش آموز بخواهید آنچه را که حقیقت ندارد را دوباره برایتان تکرارنماید.
6. سعی کنید به جای طرد نمودن این دانش آموز با او ارتباط مناسبی برقرارنمایید.
7. دربرخی موقعیت ها اجازه دهید او دروغ بگوید این وضعیت به شما فرصتی خواهد داد که به او بگویید حرف های دروغ او را نمی پذیرید.
8. دانش اموزان معمولابرای محافظت ازخود در مقابل تهدید اقدام به دروغگویی می نمایند. پس باید فضایی را به وجود آوریم که دانش آموزان باور کنند که راست گفتن پیامدهای بدی ندارد که آنها را از گفتن آن پشیمان کند.
9. از سخت گيرهای بی جا و بی مورد در مدرسه و خانه پرهيز كنيم تا دانش آموز هميشه واقعيت را بپذيرد و همان را تحويل ما دهد .
10. ايجاد محيطی امن و آرام و بدون تنبيه جهت بيان واقعيت توسط دانش آموز
11. ياد آوری نقاط ضعف دانش آموز به او بدون آنكه باعث ايجاد حس حقارت در او شويم.
12. تقويت نقاط قوت در دانش آموز يعنی به او اعتماد به نفس دهيم تا بتواند توانايی های خود را افزايش دهد .
13. برگزاری بحث گروهی با دانش آموزان درباره ی علل دروغ گويی و بررسی نتايج آن و استفاده از نظرات دانش آموزان در تغيير رفتار
14. بجای توجه به دروغ های کوچک به رفتارهای مثبت کودک توجه کنید.او بتدریج دروغگویی را قطع خواهد کرد.
15. قبول کنید که دروغگویی مانند “گریه کردن ” برای درخواست کمک است پس به یاریش بشتابیم.
16. اگر پی ببرید که علت دروغگویی خانواده است ،به مشاوره با والدین بپردازید. در چنین شرایطی به اصلاح خانواده توجه کنید و در نیت و اخلاق و رفتارشان تغییر اساسی ایجاد نمایید.
17. سعی کنید که به دلیل اصلی پی ببرید این دانش آموز معمولاً از عزت نفس پایین برخوردار است به اواعتماد به نفس بدهید،”تو مجبور نیستی واقعه را شرح دهی من می دانم تو راست میگویی.”
18. آموزش های اخلاقی و دینی یکی از مهمترین موارد می باشد این آموزش ها، به ویژه همزمان با شروع دوره دبستان می تواند در جلوگیری از دروغگویی مؤثر باشد. کودکان دبستانی و آمادگی پذیرش قواعد و دستورهای اجتماعی و اخلاقی را دارند و آنها را دررفتارها و ارزیابی های خود از وقایع محیط اطراف، بعنوان ملاک و معیار مورد استفاده قرار می دهند.
اشتباه های متداول در رویارویی با دانش آموزان یا کودکان دروغگو:
1. این دانش آموزان را دروغگو خطاب می کنند.
2. او را نادیده می گیرند.
3. وقتی که او حقایق را بیان می کند بلافاصله او رامورد انتقاد وسرزنش قرار می دهند.
4. تصور می کنند که هرچه این دانش آموز می گوید دروغ است.
5. بخاطر یک صفت –دروغگویی- این دانش آموز را به کلی تحریم نمایید و او را در حاشیه و انزوا قرار دهید.
6. بخاطر ترس از اینکه نتوانیم به کودک یا دانش آموزکمک کنیم از کمک کردن به او دریغ نماییم.
7. در برقراری ارتباط با والدین او، مدیران مدرسه، مشاوران به منظور کمک به این دانش آموزکوتاهی کنیم.
۸ . تنبیه و تهدیدهایی برای تکراردروغگویی او در آینده در نظر می گیرند.